Đó là lời khuyên của chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh đối với hàng trăm doanh nhân trẻ trong buổi Hội thảo “Tái cấu trúc kinh tế - Doanh nghiệp phải làm gì” do Trường đào tạo doanh nhân PTI tổ chức vào chiều 20/06/2010.

Tại hội thảo, TS. Lê Đăng Doanh đã so sánh giữa các DN Việt Nam và DN Hàn Quốc, nếu như trước đây các DN Hà Quốc chỉ biết xuất khẩu tóc giả thì nay họ nổi lên như một cường quốc xuất khẩu những sản phẩm công nghệ cao như: tàu thủy, xe hơi, các mặt hàng điện tử… Trong khi đó, DN Việt Nam vẫn chưa thể tận dụng thế mạnh của mình mà chỉ tập trung xuất khẩu các sản phẩm thô và hàng công nghiệp chế tạo hàm lượng công nghệ thấp, giá trị gia tăng thấp.

“Thay vì xuất khẩu gạo, tại sao chúng ta không sử dụng gạo để làm ra bánh phở, phở cuốn và các sản phẩm khác từ gạo với giá trị cao hơn?” – TS Lê Đăng Doanh gợi ý.

Số liệu xuất khẩu thời kỳ 2000-207 cho thấy, sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam chỉ có khoảng 5% là hàng công nghệ cao; khoảng 10% là hàng công nghiệp trung bình; 40% kim ngạch xuất khẩu là nông sản chưa qua ché biến (gạo, cà phê, điều…) và khoảng 27% là hàng công nghệ thấp (dệt may, da giày…). Điều đáng chú ý là, cơ cấu này gần như không thay đổi suốt 10 năm qua. Tỷ trọng hàng sơ cấp trong cơ cấu xuất khẩu đã giảm gần 10% từ năm 2000 đến 2007, tuy nhiên, phần lớn sự sụt giảm này được chuyển vào sự gia tăng tỷ trọng của nhóm hàng công nghiệp chế tạo xuất khẩu công nghệ thập, trong đó tỷ trọng xuất khẩu hàng công nghệ trung bình và cao gần như không đổi.

Cũng theo TS. Lê Đăng Doanh, việc kéo dài quá lâu tình trạng tăng trưởng kinh tế dựa chủ yếu ào các yếu tố vốn và khai thác tài nguyên cũng sẽ khiến cho các DN Việt Nam cả nhà nước và tư nhân khó có thể đảm bảo được sức cạnh tranh với các DN ngoại. Năng suất lao động của Việt Nam giai đoạn 2006-2007 chỉ đạt 1.459 USD, mức thấp nhất trong khu vực các nước gồm: Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan, Philipines, Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ. Trong khi nước đứng đầu là Hàn Quốc với 38.253 USD.

Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thấp cũng bởi chúng ta phải tiêu tốn nhiều năng lượng. “Để tạo ra 1 USD của GDP, Việt Nam đã phải tiêu tốn lượng điện năng bằng 4,65 lần Hồng Kong, gần 2,10 lần so với Hàn Quốc, 3,12 lần Singapore và khoảng 1,37-1,60 lần so với Thái Lan, Malaysia.” – TS. Lê Đăng Doanh dẫn chứng.

Lý giải vì sao khối doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phát triển chậm và hiệu quả kinh doanh giảm dần, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng việc khan hiếm nguồn vốn đầu tư dài hạn, sự hạn chế về nguồn lực dẫn đến tình trạng trên. Bên cạnh đó còn là yếu tố bên trong doanh nghiệp như: sự khép kín mang tính gia đình trị, không muốn có sự tham gia của người ngoài dẫn đến sự yếu kém trong quản trị và thiếu minh bạch trong doanh nghiệp.

“Các doanh nghiệp nên đánh giá Swort đối với chính bản thân mình, thảo luận một cách cởi mở trong toàn doanh nghiệp đề án tái cơ cấu xem doanh nghiệp nên tập trung đổi mới mặt hàng, đổi mới công nghệ hay đổi mới thị trường. Để tăng tính cạnh tranh, các doanh nghiệp buộc phải xét đến phương án liên doanh liên kết trong và ngoài nước, đồng thời cần tập trung chuyên môn hóa một ngành và tránh đa dạng hóa ngành nghề quá sớm.” – TS. Lê Đăng Doanh gợi ý.